زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

اهل کتاب (اصطلاحات نظامی)





اهل کتاب، در اصطلاح فقه نظامی به پیروان‌ آیین یهود، مسیحیت و مجوسیت می‌گویند. قرآن نیز به معرفی اهل کتاب پرداخته و حکم به پیکار با آنها داده مگر در صورتی‌که اسلام بیاورند و جزیه پرداخت کنند.


۱ - معنای لغوی



اهل ‌کتاب در لغت یعنی کسانی که دارای کتاب آسمانی هستند.

۲ - معنای اصطلاحی



در اصطلاح به پیروان‌ آیین یهود، مسیحیت و مجوسیت می‌گویند.

۳ - حکم اهل کتاب در قرآن



خداوند متعال می‌فرماید:
«قاتِلُوا الَّذینَ لایُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لابِالْیَوْمِ الْاخِرِ وَ لایُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ‌اللَّهُ وَ رَسُولَهُ وَ لا یَدینُونَ دینَ الْحَقِّ بِاللَّهِ مِنَ الَّذینَ اوتُوا الْکِتابَ حَتَّی یُعْطُوا الْجِزْیَةَ عَنْ یَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ؛ با کسانی که از اهل کتابند و به خدا و روز جزا ایمان نمی‌آورند و آنچه را که خدا و رسولش حرام کرده، حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند، کارزار کنید تا اینکه با دست خود و با ذلت جزیه بپردازند.»

۴ - اهل کتاب از دیدگاه قرآن



قرآن در معرفی اهل کتاب می‌فرماید:
«انَّ الَّذینَ امَنُوا وَ الَّذینَ‌ هادُوا وَ الْصابِئینَ وَ النَّصاری‌ وَ الَمجُوسَ وَ الَّذینَ اشْرَکُوا...؛ کسانی که ایمان آوردند و کسانی که بر دین یهود، صابئین و نصارا و مجوس باقی مانند و کسانی که شرک ورزیدند.»
این آیه یهودیان، صابئین، نصارا و مجوس را اهل کتاب معرفی می‌کند که دارای شریعت و کتاب آسمانی بودند. در مقابل اهل کتاب، مؤمنان به اسلام و مشرکان مطرح شده‌اند، کتاب آسمانی اهل‌ کتاب عبارت ‌است ‌از: تورات برای‌ یهود، انجیل برای ‌نصاری، اوستا برای مجوس.

۵ - روایتی از امام صادق



«شخصی از امام صادق (علیه‌السّلام) پرسید: آیا مجوسیان صاحب کتابند؟ فرمود: آری، مگر نامه رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به اهل مکه به گوش تو نخورده که به آنان نوشت: یا اسلام بیاورید و یا آنکه به جنگ با شما برمی‌خیزم. مردم مکه در جواب آن حضرت نوشتند: از ما جزیه بگیر و ما را به بت پرستی‌مان واگذار. رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نوشت: من جزیه نمی‌گیرم، مگر از اهل کتاب. مجدداً مردم مکه نامه نوشتند- و مقصودشان از این ‌نوشته تکذیب آن حضرت ‌بود.
چطور می‌گویی من جزیه نمی‌گیرم، مگر از اهل کتاب و حال آنکه از مجوسیان جزیه گرفته‌ای؟ رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در پاسخشان نوشت: مجوسیان پیغمبری داشتند که او را کشتند و کتابی داشتند که آن را آتش زدند؛ پیغمبر آنان کتابی آورده بود که در پوست دوازده هزار گاو نوشته شده بود.»

۶ - احکام اهل کتاب‌



امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه) می‌فرماید:
«کافر نجس می‌باشد و در این حکم، فرقی بین مرتد و کافر اصلی- چه حربی باشد و چه ذمی- نیست.»
بر مسلمانان واجب است که با کافران بجنگند تا اینکه آنها اسلام بیاورند و یا کشته شوند و جزیه پرداخت نمایند و بر دین خود باقی بمانند و پرداخت جزیه تنها از کافران اهل کتاب پذیرفته می‌شود.
قرآن کریم می‌فرماید:
«قاتِلُوا الَّذینَ لایُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لابِالْیَوْمِ الْآخِرِ...؛ با هر که ایمان به خداوند و روز رستاخیز نیاورد، پیکار کنید.»

۷ - پانویس


 
۱. توبه/سوره۹، آیه۹.    
۲. حج/سوره۲۲، آیه۲۲.    
۳. طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ج۹، ص۳۳۵.    
۴. خمینی، روح‌الله، ترجمه تحریر الوسیله، ج۱، ص۱۳۲، و ۲۱۳.    
۵. خمینی، روح‌الله، ترجمه تحریر الوسیله، ج۱، ص۵۶۱.    
۶. مروارید، علی‌اصغر، ینابیع الفقهیه، ج۹، ص۱۲۱.    
۷. مروارید، علی‌اصغر، ینابیع الفقهیه، ج۹، ۱۹۶.    
۸. مروارید، علی‌اصغر، ینابیع الفقهیه، ج۹، ص۱۵۳.    
۹. مروارید، علی‌اصغر، ینابیع الفقهیه، ج۹، ص۱۲۲.    
۱۰. مروارید، علی‌اصغر، ینابیع الفقهیه، ج۹، ص۱۳۶.    
۱۱. راوندی، قطب‌الدین، فقه القران، ج۱، ص۳۴۲-۳۴۳.    
۱۲. طوسی، محمد بن حسن، الجمل و العقود، ص۱۵۵.    
۱۳. بیهقی کیدری، قطب‌الدین، اصباح الشیعه النهایه، ص۱۸۹.    
۱۴. حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۸۰، جامعه مدرسین.    
۱۵. محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع ‌الاسلام، ج۱، ص۲۵۰.    
۱۶. خمینی، روح‌الله، ترجمه تحریر الوسیله، ج۲، ص۵۳۰.    
۱۷. توبه/سوره۹، آیه۲۹.    


۸ - منبع



جمعی از نویسندگان، پژوهشکده تحقیقات اسلامی، اصطلاحات نظامی در فقه اسلامی، ص۲۵.    






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.